تاریخ انتشار  :  09:59 صبح ۱۳۹۲/۹/۲۵
تعداد بازدید  :  605
Print
   
مصاحبه هدايت شده و مصاحبه آزاد

مصاحبه‌اي را هدايت شده مي‌گويند كه مصاحبه كننده هدف معيني دارد و سعي مي‌كند فقط جواب‌هايي در حد موضوع طرف توجه خود از مصاحبه شونده بدست آورد

مصاحبه‌اي را هدايت شده مي‌گويند كه مصاحبه كننده هدف معيني دارد و سعي مي‌كند فقط جواب‌هايي در حد موضوع طرف توجه خود از مصاحبه شونده بدست آورد. براي اين منظور ناچار سوالات حساب شده‌اي كه از پيش كاملاً بررسي شده‌اند، مطرح مي‌شود. اما هرگاه مصاحبه كننده دست طرف مصاحبه را در جواب باز بگذارد و حتي در پاره‌اي از موارد ابتكار طرح سوال را نيز به خود مصاحبه‌شونده واگذارد، مصاحبه آزاد يا هدايت نشده است.

تمهيدات قبل از مصاحبه

مصاحبه كننده بايد قادر باشد در مورد يك موضوع آنرا به بهترين وجه ممكن به انجام رساند، براي اين كار لازم است تمهيداتي را در نظر بگيرد. مصاحبه كننده علاوه بر آشنايي با تكنيك و روش مصاحبه بايد قبلاً درباره موضوع مورد مصاحبه مطالعه دقيقي داشته باشد، چرا كه گاهي موضوع مورد مصاحبه در چهارچوب تخصصي‌ها قرار دارد. اگر مصاحبه‌ها درباره شخص به خصوصي است بايد قبل از درباره اطلاعاتي كسب كنيم، البته هر چقدر شغل و تخصص فرد مصاحبه شونده به تخصص مصاحبه‌كننده نزديكتر باشد مصاحبه قوي‌تر، اصولي‌تر و داراي محتواي مخفي‌تر خواهد بود. براي تهيه يك مصاحبه عالي علاوه بر اطلاعات و تخصص لازم در مورد موضوع مورد مصاحبه بايد به تكنيك‌هاي انجام مصاحبه تسلط كامل داشت.

نحوه شروع مصاحبه، پيش بردن و تمام كردن آن، تصوير سازي از توصيف ‌در مصاحبه، يادداشت برداري و نحوه بكار بردن آن و بالاخره شيوه تنظيم مصاحبه از جمله نكاتي است كه رعايت و توجه به آنها موجب مي‌شود كه مصاحبه انجام شده براي مخاطبين خواندني و جالب باشد. علاوه بر اين دانايي، تمرين، تداوم مصاحبه و دقت در تجربه‌هاي انجام شده به هر چه حرفه‌اي تر شدن ما در اين زمينه كمك مي‌كند.

مطالعه قبلي

هرگاه مصاحبه با مطالعات قبلي صورت گيرد اين احساس در شخص طرف گفتگو بوجود مي‌آيد كه مصاحبه‌كننده فرد مطلعي است و شايد در بعضي از زمينه‌ها از خود او نيز اطلاعات بيشتري دارد، در اين صورت وي به سخن گفتن تحريك و تشويق مي‌شود و آنچه را كه در مواقع عادت با مصاحبه كنندگان عادي حاضر به گفتن نيست با توضيح و تفسير مبسوط بيان مي‌دارد. در هر گفتگو و شنودي نه تنها لازم است موضوع از پيش روشن شده و تمام جوانب و اطراف آن شناخته شده باشد، بلكه بايد طرف مصاحبه را نيز از قبل به درستي شناخت. شناحتن مصاحبه شونده به مرحله اجراي مصاحبه كمك بسياري مي‌كند و مصاحبه‌كننده با توجه به خصوصيات و اخلاق طرف صحبت خويش مي‌تواند مصاحبه را به نحو شايسته‌اي اداره نمايد. به هرحال هر چقدر مصاحبه آگاهي و تسلط بر موضوع گفتگو و نيز ويژگي‌هاي مصاحبه‌شونده داشته باشد مي‌تواند با اعتماد به نفس بيشتري مرحله انحام و اداره مصاحبه را برگزار نمايد، در حقيقت سه مرحله‌ اصلي مصاحبه كه شامل تمهيدات قبل از مصاحبه با انجام اداره مصاحبه و تنظيم مصاحبه مي‌باشد، حلقه‌هاي متصل به هم هستند كه ايراد در هر كدام به كل مجموعه مصاحبه لمطه مي‌زند به تعبيري ديگر نيز، مرحله نخست هم چون موازي با يك خط اصلي است كه اگر كسي انحراف پيدا كنه در مسير حركت خود از خط اصلي بسيار فاصله مي‌گيرد، انجام خوب نيازمند آغاز خوب و پايان خوب، نيازمند خوب بودن هر دو مرحله قبلي است.

 

 

اداره مصاحبه

مصاحبه‌گر پس از اينكه مراحل مقدماتي مثل: انتخاب شخص مصاحبه شونده، تعیین وقت مصاحبه، مطالعه روي موضوع مصاحبه‌، تعيين سوالات، آماده ساختن وسايل موردنياز مصاحبه را آماده كند با خيال راحت به مرحله اصلي مصاحبه مي‌پردازد كه مرحله اداره مصاحبه است. در حين انجام قسمت اصلي مصاحبه‌گر بايستي به پنج مورد بسيار مهم توجه داشته باشد.

1- به تناوب و تغييرات مراحل مصاحبه دقت كنيد. 

2- مفهوم صحبت‌هاي رد و بدل شده و پاسخ‌ها و نظرات ارايه شده را به گونه‌هاي قابل درك يادداشت كنيد.

3- در حين گوش دادن به صحبت‌ها، ساير حواستان فعال باشند.

4- محيطي دوستانه و همراه با تفاهم ايجاد كنيد.

5- از ميان اطلاعات دريافتي موارد مرتبط را از ميان مطالب غير مرتبط شناسايي و جدا كنيد و در پايان اين وظيفه شماست كه زمان و چگونگي به پايان بردن مصاحبه را تعيين و اعلام كنيد.

از آن جايي كه هر فردي طبيعتي مخصوص به خود دارد، قبلاً نمي توان كليه رفتارها و عكس‌العمل‌هاي افراد مصاحبه شونده را در برخوردهاي مختلف به درستي پيش‌بيني كرد. در عين حال براي روبرو شدن با هر فرد داراي هر نوع طبيعت و روحيه و اخلاقي كه باشد، راه‌هايي وجود دارد و اين تنها بسته به ذكاوت و كارداني مصاحبه‌كننده است كه بتواند در برابر هر شخص رفتار مناسب با او از خود نشان دهد و يا به زبان ديگر راه مناسب‌تر براي مصاحبه را انتخاب كند. به هر حال رعايت موارد زير به عنوان اصول اداره مصاحبه پيشنهاد مي‌شود:

1- شروع غيرمستقيم: برخي مصاحبه ها ايجاب مي‌كند كه بطور غيرمستقيم مشروح شوند، يعني مصاحبه‌كننده پيش از طرح كردن مطالب خود به سخناني ‌لب بگشايد كه از نظر آداب معاشرت پسنديده و حتي لازم است و شخصيت طرف مصاحبه را تحت تأثير قرار مي‌دهند. اگر پيش از مصاحبه درباره ويژگي‌ها، سوابق و علايق خود مصاحبه‌شونده گفتگو شود باعث ايجاد انبساط و خاطره نشاط و علاقه به مصاحبه در او مي‌شود.

2- داشتن تاكت مجري مصاحبه: در آغاز سخن و در طول مصاحبه، مصاحبه‌گر بايد داراي تاكت باشد، يعني از هوش و ذكاوتي برخوردار باشد كه بتواند متناسب با وقت و متناسب با شخصيت طرف مطالب را عنوان كند كه به دل وي بنشيند و او را آرام يا خرسند سازد. يك طرف بي‌موقع با يك سخن نسنجيده ممكن است تمام زحماتي را كه براي مصاحبه با شخصيت مورد نظر كشيده است، به هدر بدهد.

3- دقت در طرز صحبت و رفتار: مصاحبه گر از آغاز مصاحبه بايد در رفتار و گفتار خود بسيار دقيق باشد و طوري عمل كند كه طرف مصاحبه مجبور باشد به شخصيت او احترام بگذارد، متين بودن، دقت در اداي كلمات و سخنان و نظمي كه در طرح سؤال‌ها وجود دارد، همه از عوامل سازنده يا نشان دهنده شخصيت مصاحبه‌گر است. به كلي بد صحبت كردن، بي‌جا سخن گفتن، بي‌اطلاع از موضوع و شناختن طرف سبب مي‌شود كه شخصيت مصاحبه‌كننده كوچك جلوه كند و طرف گفتگو نسبت با او بي‌اعتنا باشد.

4- جلب اعتماد طرف مصاحبه: مصاحبه‌گر بايد با اشخاصي كه به مناسبت شغل و مقامشان طرف مراجعه هستند طرح دوستي بريزد و در اين دوستي صادقانه اعتماد و اطمينان آنها را جلب كند، مصاحبه‌گر بايد ثابت كند كه مي‌تواند شخص طرف مشورت امين و درستكاري باشد و در اين صورا كه وي خواهد توانست در بسياري از مواقع از خبرها، اطلاعات و يا عقايد و نظرياتي آگاه شود كه شايد بقيه افراد موفق به تحصيل آنها نشده باشند.

جلب اعتماد طرف مصاحبه حتي اگر فقط يك بار با كسي مصاحبه شود ـ براي موفقيت شرط لازمي است و مصاحبه‌شونده‌اي كه به مصاحبه‌كننده اعتماد نداشته باشد از بيان بسياري از مطالبي كه براي خويش ناراحت‌كننده تشخيص مي‌دهد، خودداري خواهد كرد.

5- توجه به سخنان مصاحبه كننده و يادداشت برداري: براي جلب علاقه و اشتياق طرف گفتگو، مصاحبه‌گر در تمام مدت مصاحبه به دقت به سخنان او گوش فرا دهد و حتي اگر قسمت‌هايي از سخنان او كم ارزش بايد طوري رفتار نمايد كه گوينده هيچ‌گاه به رغبت مصاحبه‌كننده در سخنانش ترديد ننمايد.

مصاحبه‌گر‌ همچنين بايد مطالبي را كه طرف مصاحبه بيان مي‌كند يادداشت نمايد. يادداشت برداي از سخنان گوينده اين حس را نيز دارد كه توجه مصاحبه‌كننده را به اين سخنان آشكار مي‌سازد و گوينده را به بيان بهتر و كاملتر تشوق مي نمايد.

با اين حال گاهي نيز ديده شده است كه يادداشت برداري اشخاصي را كه مطالب مهم‌تري براي گفتن دارند، ترسانيده و آنها را به احتياط وا داشته است، به اين جهت مصاحبه‌گر بايد تشخيص دهد كه عمل او چگونه اثري بر طرف مصاحبه مي‌گذارد، در صورتي كه برداشتن يادداشت موجب خشنودي او مي‌شود. سخنان او را هر چه كاملتر و كاغذ بياورد و اگر بالعكس او را به احتياط وا مي‌دارد حتي‌المقدور از برداشتن يادداشت پرهيز كند.

 


نظر شما
نام
ایمیل
متن نظر
  ارسال

تعداد بازدید
نشانی: بندرعباس.بلوار آیت الله غفاری ، کوچه مدرس 2 ، روبه روی اداره آگاهی ، حوزه هنری استان هرمزگان تلفن: 8 - 07633313197 نمابر: 07633313309
تمامی حقوق این سایت متعلق به حوزه هنری هرمزگان می‌باشد توسعه یافته در سامانه یکپارچه وبسایت های سامانی - نگار
All Right Reserved Negar Company 2000-2007 | نقشه سايت
Skip Navigation Links
صفحه اصلی