تاریخ انتشار  :  08:58 صبح ۱۳۹۵/۸/۱۶
تعداد بازدید  :  416
Print
   
آئین های محرم و نقش فرهنگ ساز آن

مراسم محرم، یکی از مهم ترین آیین های مذهبی در ایران است که هر ساله شور و فعالیت خاصی را در میان مردم به وجود می آورد. عشق به حضرت سیدالشهدا علیه السلام و خاندان مطهر ایشان از سویی و کارکردهای قابل ملاحظه هویت دهی و غلبه فرهنگ مشارکتی از سوی دیگر برگزاری این آیین را در میان ایرانیان از اهمیت خاصی برخوردار کرده است. این نوشتار تلاش می کند تا ضمن اشاره به روندها و رویکردهای جدیدی که امسال در مراسم محرم غلبه داشت، به بایسته های لازم برای برگزاری هر چه بهتر مراسم محرم با توجه به تحولات جامعه بپردازد.

آئین های محرم و نقش فرهنگ ساز آن

مقدمه:

یکی از پایه های اساسی جوامع که موجب پویایی، نمو و بالندگی آن جامعه می شود، آداب و رسوم و رویدادهای مبتنی بر فرهنگ تاریخی آن جامعه است. در این میان فرهنگ و آداب و رسوم مذهبی از جایگاه بسیار مهمی برخوردار است زیرا در لایه های اعتقادی ذهن، ریشه دارد که نسبت به لایه های دیگر ساختار ذهنی، منسجم تر و مستحکم تر است. محرم و فرهنگ عاشورا در ایران یکی از مهم ترین رویدادهای حوزه اجتماعی است که سطوح مختلفی را تحت تأثیر قرار می دهد؛ ضمن آنکه آمیخته قدرتمندی از جنبه های دینی و معنوی، آداب و رسوم تاریخی و فرهنگ مشارکتی است.

 بر این مبنا این رویداد به عنوان یادآور حماسه خونین عاشورا، هم مرورگر ارزشمندی برای آموزه های دینی و مذهبی در میان مردم است و هم به عنوان بستر قابل توجهی برای نمود رسوم و سنن مختلف مناطق مختلف ایران، بروز یافته است. در واقع ارزش و جایگاه ویژه محرم به عنوان یک رویداد دینی در میان خرده فرهنگ های مناطق مختلف به گونه ای بوده است که نحوه بزرگداشت و برگزاری آن طبق آداب و رسوم هر منطقه، بومی شده است.

مراسم مختلف شمال و جنوب و شرق و غرب کشور همچون مراسم خاص علم بندان در ماسوله و یا تمایل مردم ابیانه برای برگزاری آداب و رسوم محرم و عاشورا به دور از رسانه ها و گردشگران و در فضای یک دست بومی خود، مثال هایی از تلفیق فرهنگ مذهبی محرم و آداب و رسوم تاریخی در کشور است.

در این میان محرم و عاشورا نماد قابل توجهی از فرهنگ مشارکت در میان سطوح مختلف اجتماعی مردان و زنان اعم از بزرگسالان، جوانان و نوجوانان است به گونه ای که می توان مراسم محرم و تعامل های اجتماعی در آن را به مثابه نمودهای پویایی از جامعه مدنی در نظر گرفت که در قالب آن یک هدف دینی، مذهبی و معنوی با حداکثر همفکری، همکاری و مشارکت سازماندهی شده به پیش می رود.

از این رو محرم و مراسم تاسوعا و عاشورا، تبدیل به پایه تأثیرگذاری از فرهنگ اسلامی- ایرانی شده است که به همین میزان، برگزاری هرچه بهتر آن از جایگاه ویژه ای برخوردار است. در این نوشتار ضمن اشاره به جوانب مختلف برگزاری مراسم محرم با توجه به رویدادها و روندهای جاری در سطح کشور، به این مسئله پرداخته خواهد شد که چه رویکردها و اقداماتی می تواند کارکردهای مثبت مراسم محرم را تحت شعاع قرار دهد و نیز با توجه به تغییرات اجتماعی و فرهنگی که جامعه ایرانی با آن روبه رو است، چگونه می توان هر ساله جوانب مختلف برگزاری این مراسم را ارتقا بخشید؟

رویدادها و رویکردهای محرم 1395 مراسم محرم امسال همانند سال های گذشته، در مناطق مختلف کشور برگزار شد و مردم در هیئت ها و تکایا، آیین ها و آداب و رسوم این مراسم را به صورت منظم به جا آوردند. اگرچه این مراسم هرساله از چارچوب یکسانی برخوردار است اما می توان به روندهایی اشاره کرد که منطبق با تحولات اجتماعی نسبت به سال های گذشته نمود آشکارتری داشت. برخی از مهمترین این روندها عبارت بودند از:

 

ورود قدرتمند فضای مجازی در مراسم محرم:

اگرچه پوشش رسانه ای، همواره یکی از ابعاد انعکاس مراسم محرم در صدا و سیما بوده که در چند سال اخیر به سایت های خبری و تحلیلی اینترنتی نیز رسید اما امسال به صورت محسوس تری مراسم محرم در فضای مجازی و شبکه های اجتماعی کاربران نیز بازتاب یافت. سیل عظیم عکس ها، تصاویری که کاربران را در کنار نذری عاشورا و یا در مراسم سینه زنی و زنجیرزنی نشان می داد و متن های کوتاه و بلندی که برای بزرگداشت این مراسم، در شبکه های مجازی منتشر می شد، نشان از شکل گیری هویت جدیدی برای مراسم محرم در فضای مجازی داشت.

بازتاب گسترده تصاویر شخصیت های برجسته کشور، چهره های مشهور هنری و ورزشی و مردم عادی در صفحات مجازی، به معنای پایه گذاری سنت جدیدی در این فضا بود که به واسطه آن همان گونه که بازتاب برخی از اعیاد و مناسبت های باستانی همچون نوروز به صورت فراگیری در شبکه های اجتماعی نهادینه شده است، محرم نیز هدایت کننده فضای مجازی در بازه زمانی خاص خود است.

 

افزایش انتظارات از برگزارکنندگان مراسم محرم:

یکی دیگر از مسائل مهمی که در محرم امسال نمود داشت، رویکرد انتقادی نسبت به برخی برگزارکنندگان و هشدار نسبت به معایب و پیامدهای فعالیت های آنان بود. به عنوان مثال متون مختلفی در مطبوعات، رسانه های اینترنتی و فضای مجازی در مورد مطالب عنوان شده توسط مداحان منتشر شد؛ ضمن آنکه حذف و یا تقلیل زمانی بخش خطیب و سخنران مذهبی و جایگزینی آن با بخش مداحی از جمله مواردی بود که انتقادهای را در متون مختلف به خود اختصاص داد.

لزوم توجه مداحان به چرایی قیام کربلا و آموزه های آن به جای تمرکز بر چگونگی روی دادن آن، از دیگر مسائلی بود که در لایه های مختلف اجتماعی مورد تأکید قرار گرفت. در این میان نگاه های انتقادی به نحوه پوشش صدا و سیما از مراسم محرم، همچنین تکراری بودن برنامه ها و سلیقه ای بودن انتخاب سخنرانان و مداحان توسط این نهاد، نشان می داد که جایگاه والای مراسم محرم و احترام ویژه به چگونگی برگزاری آیین های مربوط به آن در کنار ارتقای آگاهی مخاطبان، موجب افزایش انتظارات از برگزارکنندگان در قالب های مختلف مداحان، سخنرانان و صدا و سیما شده است.

 

همزمانی مراسم محرم با رویداد ورزشی:

همزمانی ناگزیر تاسوعا با دیدار تیم های ایران و کره جنوبی در چارچوب بازی های مقدماتی جام جهانی، یکی دیگر از مسائل محرم امسال بود که نگرانی هایی را برای مسئولان و برخی از افراد به وجود آورد. تلاش برای لغو این دیدار از جانب برخی از افراد و هشدارهای مختلف در مورد حفظ حرمت روزهای تاسوعا و عاشورا از سوی تماشاچیان این مسابقه در ورزشگاه، موجب برخی حاشیه ها در روزهای منتهی به تاسوعا و عاشورا و واکنش ها و جبهه گیری های مختلف از سوی جریان های داخل شده بود. با وجود این، در رویداد ورزشی مذکور نهایت حرمت گذاری به این رویداد دینی و مذهبی گذارده شد و افراد حاضر در ورزشگاه با نمادهای مختلف اعم از لباس مشکی، سربند، شعار و سایر موارد، غلبه محرم بر فضای ورزشگاه را مورد تأکید قرار دادند.

 

حفظ امنیت و ممانعت از فعالیت ناآگاهان:

یکی از مسائل مهمی که در برگزاری مراسم امسال نمود آشکار داشت، حفظ امنیت در سراسر کشور و ممانعت از بروز حوادث امنیتی بود. در حالیکه مراسم تاسوعا و عاشورای حسینی در ایران، یکی از فرصت های مناسب برای تروریست ها و تکفیری ها با هدف اعمال خرابکارانه به شمار می رود اما با تدبیر و هوشیاری بخش های امنیتی و اطلاعاتی کشور، هیچ گونه حادثه ای از این دست در کشور رخ نداد. ضمن آنکه دستگیری برخی از عوامل خرابکار در شهرستان لارستان که به نقل از رئیس شورای تأمین استان فارس حتی امکان تعطیلی برخی مراسم عزاداری را نیز مطرح کرده بود، نشان می داد که عوامل تروریست در خارج از کشور تمایل و تلاش بسیاری برای اختلال در مراسم و حملات تروریستی به ویژه در تجمع های مردمی فشرده دارند اما توان نفوذ به داخل کشور توسط نیروهای امنیتی داخلی از آنها سلب شده است.

یکی دیگر از مسائلی که نسبت به وقوع آن هشدار داده شد، سوء استفاده از مراسم محرم و تبدیل این واقعه دینی برجسته به عامل اختلاف افکنی و تفرقه داخلی بود. این امر که از سوی مقام معظم رهبری به شدت مورد تأکید قرار گرفت در عملکرد نیروهای انتظامی و امنیتی نیز بازتاب مؤثری داشت. انحلال یک هیئت انحرافی در زاهدان که گفته می شود در تلاش بوده با توزیع جزوات و سخنرانی های یک مداح افراطی، وحدت جامعه را خدشه دار کند و تلاش برای ارشاد این افراد نمونه بارزی از هوشیاری جامع مسئولان امنیتی بود.

 

بایسته های کنونی برگزاری مراسم محرم

مراسم محرم را باید نمادی غنی از فرهنگ اسلامی-شیعی و ایرانی دانست. فرهنگی که هم جایگاه بلندمرتبه دین و مذهب را در کشور نشان می دهد و هم نمادی از سرمایه کهن فرهنگ ایرانی را در خود نهفته دارد. ضمن آنکه رابطه تنگاتنگ فرهنگ عاشورا با انقلاب اسلامی ایران، مؤید جایگاه فرهنگ دینی و مذهبی از یک سو و انعکاس آن در فرهنگ بومی مردم ایران از سوی دیگر بوده است.

از این رو تلاش برای هر چه بهتر برگزاری و ارتقای آن که منوط به تقویت بعد اسلامی و مذهبی و نیز بعد بومی آن است، وظیفه و رسالت هر ایرانی معتقد به شمار می آید. به عبارت دیگر هر آنچه که منجر به تضعیف جنبه های اصلی مراسم محرم به ویژه بعد دینی و مذهبی آن و در مرتبه دوم بعد بومی آن می شود، باید همواره رصد و تحدید آن در دستور کار قرار گیرد. این مسئله مربوط به زمان حال نبوده و شخصیت های دینی انقلابی و برجسته همچون شهید مطهری نیز آن را تحت عنوان «حماسه حسینی» مورد تأکید قرار داده است. به نظر می رسد می توان در چارچوب این دو عامل، به برخی از مسائلی که باید برای تحدید هر چه بیش  تر آن کوشید، پرداخت؛ ضمن آنکه در مقابل مواردی که برای ارتقای پاسداشت مراسم تاسوعا و عاشورا نیاز است، باید مورد توجه بیشتری قرار گیرد.

تلفیق عقلانیت و معنویت عاشورایی:

از جمله مسائلی که به اشتباه وارد مراسم محرم شده است، روایت برخی مداحان در مورد چگونگی رویداد کربلا و حوادث روز واقعه است. اگرچه باید این نکته را پذیرفت که مرور مصائبی که در عاشورا گذشته است خود انگیزه قوی برای مبارزه با ظلم و بیداد و مقاومت و ایثار و بسیاری دیگر از ارزش های انسانی است و در انتقال وجهه حماسی عاشورا، ارزشمند است اما فربه سازی این وجه در مقابل وجوه دیگر این قیام سرنوشت ساز از سوی مداحان می تواند به مرور زمان، عاملی تهدیدزا به شمار آید.

این امر را سال ها پیش شهید مطهری به صراحت هشدار داده اند: «این قضیه را ما باید همان طوری که بوده است، بدون کم و زیاد تلقی کنیم و اگر کوچک ترین دخل و تصرفی از طرف ما در این حادثه صورت بگیرد، حادثه را منحرف می کند؛ یعنی به جای اینکه ما از این حادثه استفاده کنیم، قطعاً ضرر خواهیم کرد».

ضمن آنکه شهید مطهری از «تلاش صرفاً برای گریاندن در مجالس عزاداری» به عنوان تمایل و رغبت غیرمسئولانه یاد می کند و بر نکته مهمی دست می گذارد که برای حال حاضر نیز که فقط انگشت اتهام به سوی مداحان است، می تواند مؤثر واقع شود. ایشان در نقد و تحلیل «گریاندن در مجالس عزاداری» را نه تنها خواست مداحان بلکه اشتباه مردم در قالب ترغیب و تحریک مداح به این شیوه، می خوانند و بر این امر پافشاری می کنند که باید این آسیب از طرق مختلف در میان مردم، شفاف سازی شود: «شما باید روضه راست را بشنوید و معارف و سطح فکرتان بالا بیاید؛ به طوری که اگر در یک کلمه روحتان اهتزاز پیدا کرد، یعنی با روح حسین بن علی هماهنگی کرد و اشکی ولو ذره ای، اگر یک چنین اشکی در حالت هماهنگی روح شما با حسین بن علی از چشم شما بیرون بیاید، واقعا مقام بزرگی برای شما است؛ اما اشکی که از راه قصابی کردن بخواهد از چشم شما بیاید، اگر یک دریا هم باشد ارزش ندارد».

در این میان باید توجه داشت که جامعه ایرانی مخاطب مراسم عاشورا، در حال جایگزینی نسلی است و نسل جدیدی که به عنوان مخاطبان جدید، در مراسم محرم حضور دارند، از ذهنی پرسش گر، تحلیل گر، عقل محور،کنجکاو و نقاد برخوردارند که همین مسئله انتقال مفاهیم و مضامین به آنها را با ظرائف خاصی همراه می کند. از این رو ویژگی های این نسل جدید مخاطب، برای مداحان و خطیبان وظیفه ای مهم را تعریف می کند که بر اساس آن باید کلام آنها مستدل، عقلانی و در نهایت جذب کننده بوده و خاصیت طردکنندگی مخاطب جدید در آن وجود نداشته باشد.

 

تلاش برای تحدید سیاست زدگی:

یکی از مشخصه هایی که در مراسم عاشورا باید مورد لحاظ قرار گیرد، پیوند دین و سیاست است که در انقلاب اسلامی ایران و در کلام حضرت امام خمینی (ره) نیز مورد تأکید قرار گرفته است. این در حالی است که این امر با جبهه گیری سیاسی و جناح بندی خطیبان و مداحان کاملاً متفاوت و ناهمسو بوده و ورود این قشر به مباحث سیاسی در روضه ها و مداحی ها، بیش از هر چیزی سیاست زدگی این قشر را القا می دهد.

مسئله ای که ممکن است در صورت تداوم و افراط، به مراسم محرم نیز تعمیم داده شود و موجب ریزش شرکت کننده های جناح های مختلف سیاسی از حضور در مراسم، مساجد و تکایا شود. در این شرایط دو آیین مذهبی محرم با دو آسیب مواجه می شود؛ نخست آنکه مراسم محرم با تأکید بر مسائل سیاسی داخلی و به ویژه با اطلاعات ناقص مداحان، بستری برای صف آرایی های جناحی مردم شود که این امر آسیب جدی نه تنها به آیین باشکوه محرم بلکه به ساختار امنیت داخلی بوده و مقام معظم رهبری نسبت به آن بارها هشدار داده اند. ایشان در درس خارج از فقه خود در محرم امسال «اتحاد» را مهم ترین چیزی دانستند که کش  ور به آن نیاز دارد.

دوم آنکه غلبه مباحث و شعارهای سیاسی در مراسم محرم، موجب تمایل افراد برای عزلت گزینی و خروج از تجمعات عزادارای با توجیه عزاداری شخصی شود که این امر نیز به مرور می تواند شور کنونی دسته های عزدارای و یا تجمعات مختلف را تحت تأثیر قرار داده و همچنین مراسم و آیین محرم را از نماد هویت ملی به خرده هویت های جناحی تقلیل دهد. از این رو پیراستگی مراسم محرم از سیاست زدگی های غیرضروری و تلاش برای اتحاد و همبستگی همه صفوف ملت در مقابل دشمنان خارجی، نه تنها امر مورد تأکید رهبر انقلاب است بلکه یکی از پایه های اساسی امنیت داخلی و نیز عاملی مهم در ارتقای برگزاری مراسم محرم به شمار می رود.

 

حفظ و تداوم خودجوشی مردم در برگزاری مراسم:

یکی از جلوه های کم نظیر برگزاری آیین محرم، خودجوشی مردم در برنامه ریزی و اجرای مراسم اعم از تشکیل دسته ها، نوحه خوانی و ستادهای توزیع چای و نذری و سایر موارد بوده است. اینکه این مراسم به نوعی ویژگی های یک جامعه مدنی پویا را نشان می دهد، مبتنی بر مردمی بودن و پیشبرد امور مختلف آن توسط ستادهای مردم محور است. از این رو دولتی شدن آن به معنای برنامه ریزی نهادهای دولتی برای برگزاری دسته ها و یا صرف بودجه برای ستادهای توزیع چای و نذری در مقادیر کلان، اگرچه ممکن است در ابتدا به نظر کارکرد مؤثری داشته باشد اما به تدریج موجب شکل گیری روحیه طلبکارانه از دولت برای انجام مراسم شده و در نتیجه سهم مالی و معنوی مردم در آن را به حداقل می رساند.

این امر درسطح دیگری شور و نشاطی را که در برگزاری این مراسم میان افراد وجود دارد، تقلیل خواهد داد. پیامد مهم دیگر آنکه برگزاری این مراسم توسط خود مردم، موجب می شود کاستی های احتمالی نادیده گرفته شده و مردم به دلیل آنکه خود بانی برگزاری هستند، همدلی و چشم پوشی و گذشت را جایگزین نگاه منتقدانه و ایرادگیر نمایند که در صورت تغییر مناسبات، این امر عکس به صورت عکس روی خواهد داد. از سوی دیگر باید به این امر مهم نیز توجه کرد که مراسم محرم، بستری بی نظیر برای تخلیه انرژی مشارکتی لایه های مختلف اجتماعی و اقناع هویت جمعی آنهاست که در صورت اخلال در روند آن، کارکرد مشارکتی آن نیز تحت تأثیر قرار خواهد گرفت.

 

تطابق برنامه های محرم صدا و سیما با مراسم واقعی جامعه:

اینکه صدا و سیما که در دهه های اول و دوم انقلاب با پیشرفت چشم گیر و به رغم محدودیت منابع، یک رسانه موفق در ارتباط با مردم بود اما گفته می شود که اکنون ناتوان از دستیابی به رضایت گروه های مختلف شده است، بحثی جدا بوده و نیاز به بررسی های کارشناسی دارد. این در حالی است که صدا و سیمای ملی در مراسم محرم نیز نتوانست برنامه های رضایت بخشی را تولید نماید و از سوی بسیاری از کارشناسان و تارنماهای اینترنتی مورد انتقاد قرار گرفت به گون های که یکی از کارشناسان در مصاحبه ای اعلام کرد که «بزرگترین خدمتی که دولت می تواند به حفظ و پاسداشت سنت های عزاداری بکند، خاموش کردن تلویزیون ملی در ایام محرم است چرا که اگر خاموش باشد آسیبش کمتر است».

به نظر می رسد مهمترین مانعی که موجب شده است تلویزیون جایگاه خود را در میان مردم تا حد زیادی از دست دهد، دورشدن از فضای جامعه است؛ امری که به نقل از کارشناس مذکور در پرداختن به ذائقه تنها گروهی از تهرانی ها خود را نشان می دهد. این مسئله در حالی است که تولید برنامه های مختلف مرتبط با عاشورا همچون بازتاب آداب و رسوم نقاط مختلف کشور در برگزاری این مراسم، پخش تعزیه های اصیل و باقدمت و نیز تلاش برای ساخت سریال های مذهبی قوی همچون دو دهه اول انقلاب، به جای برنامه های سلیقه محور می تواند مردم را نه تنها در محرم بلکه به صورت کلی با تلویزیون آشتی دهد.

 

پذیرش جامعه پذیری تدریجی در مراسم محرم:

یکی دیگر از مسائلی که در چند سال اخیر نمود قابل توجهی در دسته ها و تجمعات عزاداری داشته است، حضور نوجوانان و جوانانی است که برخی از آنها از سبک های ظاهری متعارفی استفاده نمی کنند به گونه ای که اصطلاح «آرایش محرم» نیز وارد ادبیات این آیین شده است. اگرچه این امر در کلیت خود پذیرفته نبوده و اصلاح آن باید مورد توجه قرار گیرد اما به نظر می رسد بیش از آن که از حضور این افراد باید نگران بود باید شیوه برخورد با آنها مورد توجه قرار گیرد.

به عبارت دیگر برخورد تخریب گرانه با این افراد که به اقتضای سن، به اشتباه از برخی نمادهای ظاهری استفاده می کنند، ممکن است به محرم گریزی و در سطح دیگر حتی دین گریزی آنها منجر شود. از این رو می توان با جذب آنها در دسته ها و دادن مسئولیت های مختلف به آنان، نه تنها آنها را علاقه مند به مسئولیت پذیری در مراسم محرم کرد بلکه در عمل و رفتار، جامعه پذیری آنها را هدایت کرد؛ همان گونه که واقعه عاشورا خود بزرگترین نماد از امر به معروف و نهی از منکر در قالب رفتار عملی به شمار می آید.

این امر موجب می شود که تمایل فرد هر سال برای تعریف هویت خود در قالب «عزادار محرم»، افزایش یافته و در نتیجه ظاهر خود را با آنچه که مقبول جامعه است، تطبیق دهد. از این رو پذیرش و تساهل در مقابل جامعه پذیری تدریجی نوجوانان و جوانان در مراسم محرم، از جمله مواردی است که توجه به آن، کارکرد مثبتی برای ترمیم شکاف نسل ها فراهم خواهد آورد.

 

نتیجه گیری

مراسم محرم یکی از مهمترین رویدادهای مذهبی در کشور است که به نماد غنی از هویت دینی-مذهبی و ملی ایرانیان تبدیل شده است. از این رو تلاش برای تکریم و ارتقای برگزاری آیین و مناسک مربوط به آن از جایگاه بالایی برخوردار است. امسال نیز مانند سال های گذشته تلاش بسیاری برای کیفی برگزارکردن این مراسم انجام گرفت که مثمرثمر بوده و آیین ها و مناسک محرم بدون هیچ گونه حادثه امنیتی در کشور برگزار شد. ضمن آنکه حوادث غیرامنیتی قابل توجهی نیز به جز چند حادثه معدود در بازار بزرگ تهران و نیز در گیلان و یزد، روی نداد.

در مورد نظم خیابان ها نیز مأموران راهنمایی و رانندگی و نیز انتظامی تلاش کردند که تا حد ممکن از بسته شدن خیابان های اصلی شهر ممانعت کنند و دسته ها را به خیابان های فرعی هدایت کنند که اگرچه فعالیت آنها رضایت بخش و قابل تقدیر بود اما می توان در سال های آینده با برنامه ریزی هایی همچون تعیین خیابان هایی که دسته های عزاداری از آنها عبور می کند و اطلاع رسانی آن به رانندگان و نیز چندین اقدام ساده دیگر، نظم بیشتری به ترافیک شهری نیز داد.

ضمن اینکه نظم و برنامه ریزی سازماندهی شده ای که در میان زیارت کنندگان کربلای معلای امسال وجود داشت همچون مراسم اربعین سال گذشته زبانزد شد و حتی رسانه های فارسی زبان خارجی نیز زبان به تحسین آن گشودند. علاوه بر این مأموران امنیتی تلاش بسیاری به عمل آوردند تا مراسم تاسوعا و عاشورا که تبدیل به نماد مردم انقلابی ایران شده است، بستری برای سوءاستفاده دشمنان و عاملی برای نفاق و تفرقه بین اقلیت های داخلی نشود.

از این رو فرمایشات مدبرانه مقام معظم رهبری و هوشیاری نهادهای امنیتی موجب شد تا فعالیت گروه های انحرافی که مخل امنیت روانی جامعه هستند، محدود و متوقف شود. با توجه به اینکه برگزاری مراسم تاسوعا و عاشورا و نیز سایر مراسم همچون اربعین حسینی (ع)، دستاویز دشمنان و به ویژه گروه های افراطی تروریست و تکفیری است، نیاز است که هر ساله تمهیدات لازم برای اجتناب از هر گونه اقدام تبلیغی خرابکارانه اندیشیده شود.

ضمن اینکه اگرچه اقلیت های دینی و مذهبی در کشور حضور دارند اما با توجه به حب اهل بیت در بین تمامی آنها، باید بر جنبه اسلامی و ایرانی بودن مراسم محرم تأکید کرد و از طریق صدا و سیما و سایر برنامه های تبلیغی همه اقشار دینی و مذهبی در ایران و نیز مسلمانان جهان را در این آیین پرفیض سهیم نمود. مطمئناً کشورهایی همچون عربستان که به دنبال فرصت بوده تا ایران را خارج از مرزهای اسلامی معرفی نمایند و آیین های شیعی را تنها مختص به ایران و اقلیتی در جهان اسلام معرفی کنند، از سیاست ایران مبتنی بر سهیم کردن تمام مسلمانان در تکریم و پاسداشت واقعه کربلا، زیان خواهند کرد.

نکته مهم دیگر آنکه نفوذ شدید فضای مجازی اگرچه فرصت های بسیاری را برای ارتقای برگزاری مراسم محرم ایجاد کرده، اما پیامدهای خاصی را نیز با خود به همراه آورده است که توجه به آنها حائز اهمیت است. به عنوان نمونه انتشار برخی بخش های سخنرانی و مداحی در قالب کلیپ های طنز و شوخی در فضای مجازی، تسلط و اشراف سخنرانان و مداحان بر گفته ها و حرکات خود را بیش از پیش ضروری می سازد.

مسلماً در صورتی که سخنرانی و مداحی با هدف ارتقای روح مخاطب انجام شود، از ژرفای بیشتری برخوردار خواهد شد و نیازی به برخی سخنان و رفتارها از جانب سخنرانان و مداحان نخواهد بود؛ مواردی که بازنشر آنها در فضای مجازی به عنوان دستاویز خنده و تمسخر کاربران، با شأن و منزلت مجلس عزاداری همسو نیست و هوشیاری بیشتری را از سوی برگزارکنندگان مراسم طلب می کند.

 

از: دکتر وحیده احمدی، عضو هیئت علمی پژوهشکده مطالعات راهبردی

منبع: دیده بان امنیت ملی، شماره 55، آبان 95





نظر شما
نام
ایمیل
متن نظر
  ارسال

تعداد بازدید
نشانی: بندرعباس.بلوار آیت الله غفاری ، کوچه مدرس 2 ، روبه روی اداره آگاهی ، حوزه هنری استان هرمزگان تلفن: 8 - 07633313197 نمابر: 07633313309
تمامی حقوق این سایت متعلق به حوزه هنری هرمزگان می‌باشد توسعه یافته در سامانه یکپارچه وبسایت های سامانی - نگار
All Right Reserved Negar Company 2000-2007 | نقشه سايت
Skip Navigation Links
صفحه اصلی